Interview met Martin van Rijn
Voorzitter Raad van Bestuur PGGM

"Een echt goede leider heeft het lef om zijn nek te steken in de strop van het eindresultaat, om daaruit vervolgens motivatie te halen voor iedereen om hem heen"

Martin van Rijn is sinds begin 2008 bestuursvoorzitter van PGGM, de uitvoeringsorganisatie voor collectieve pensioenregelingen in de sector zorg en welzijn. Er is 88 miljard Euro aan pensioenvermogen belegd van ruim 2 miljoen (oud-) werknemers in de sector. Bij de PGGM-organisatie werken ongeveer 1000 mensen. Eigenaar van het vermogen is het Pensioenfonds Zorg en Welzijn. PGGM beheert voor het Pensioenfonds het vermogen en voert de pensioenadministratie uit. Daarnaast voert PGGM als coƶperatie aanvullende inkomensproducten en -diensten voor haar leden. Dat gaat uiteindelijk om een heel palet producten rondom arbeidsongeschiktheids-, WW- en overlijdensverzekeringen, en sparen en beleggen. "De pensioenenwereld is saai, denken mensen vaak; ik dacht dat vroeger ook" zegt Martin, "maar niets is minder waar. Ik kon bij mijn aantreden direct aan de slag met de splitsing van het oorspronkelijke PGGM in een pensioenfonds en een uitvoeringsorganisatie die ook nieuwe diensten gaat verlenen, en ik was nauwelijks binnen of we hadden bovenop die verandering ook nog eens de kredietcrisis voor de kiezen. Ik kan je verzekeren dat ik geen moment van verveling heb gehad. Sterker nog, het is een razend interessant werkveld waar heel veel te gebeuren staat de komende jaren."

En daarmee is Martin geheel op zijn plaats, want in eerdere functies heeft hij al heel wat omwentelingen doorgevoerd. Bij het Ministerie van Volkshuisvesting de brutering van woningbouwsubsidies met daarbij de opgave om passief uitvoerende woningcorporaties te laten uitgroeien tot maatschappelijke ondernemers. Bij het Ministerie van BZK de herwaardering van het ambtenaarschap inclusief de netelige financiële kant daarvan. Als Directeur-Generaal Zorg had hij de opdracht het zorgstelsel te vernieuwen. Heeft hij steeds gezocht naar functies waarin grote veranderingen op til waren? "Nee, soms komen dingen gewoon op je pad en als je ziet dat er een ingrijpende verandering nodig is, dan zet je daar gewoon je schouders onder en je probeert te doen wat gedaan moet worden. Daar ligt een interactie tussen de mens en de situatie: als je zelf overtuigd bent van de noodzaak van een verandering en je gelooft echt in de ingeslagen weg, dan adopteer je het vraagstuk en je gaat je verantwoordelijk voelen voor een goede oplossing. Dan houd je ook vol en ben je graag bereid om hindernissen op te ruimen en ja, dan komt die beweging er uiteindelijk echt."
Heeft hij een geheim, een formule waarmee hij zulke complexe veranderingen zonder echte crises tot een goed einde heeft kunnen brengen? "Dat soort recepten bestaat niet. Voor mij geldt dat ik mij moet kunnen identificeren met het doel en dat ik mensen om mij heen wil hebben die dezelfde passie delen en met wie je op basis van vertrouwen kunt lezen en schrijven. En het is vooral ook gewoon heel hard werken.

In het werkveld van PGGM is verandering en dienstverlening voor hem op dit moment bijna hetzelfde woord. "De verzekeringswereld is voor de klant een behoorlijk ondoorzichtig vak, wat bovendien de laatste tijd in slecht daglicht is komen te staan door het verschijnsel 'woekerpolis'. Bij PGGM, een organisatie met een onbesproken reputatie als het gaat om (pensioen-) verzekeringen, wil ik dat aangrijpen om mensen meer duidelijkheid, meer rendement, meer gemak te verschaffen. Ik wil zelfs zó ver gaan dat wij bij inkomensadvies, indien nodig, aanraden om overlappende polissen te beëindigen en géén nieuwe producten af te nemen. Dat zal een hele slag zijn, commerciële verzekeraars zullen daar niet blij mee zijn, we hebben de eerste rechtszaak achter de rug, maar het is dienstverlening en het is heel hard nodig. Het is iets waar ik helemaal in geloof."

Een duidelijke en sterke overtuiging voor een bepaalde koers is mooi, maar heeft hij ook tips om zo'n overtuiging in resultaten om te zetten? "Veranderen is nooit een doel op zich, het moet een bepaald resultaat opleveren. Ik maak nog veel te vaak mee dat managers en bestuurders wel een heel verhaal hebben over wat er allemaal beter moet, maar te weinig oog hebben voor de uitvoering en de resultaten. Ik heb iemand eens horen zeggen: strategie is uiteindelijk wat je doet. Een mooie uitspraak!

Als de verandering op zoveel fronten ingrijpend is, hebben we daar in Nederland wel genoeg leiders en visionairs voor om dat allemaal voor elkaar te krijgen? Mensen die zich op resultaten durven te laten afrekenen? Anders geformuleerd, wat zou Martin willen zeggen over het leiderschap van alle managers en bestuurders? "Laten we leiderschap niet mystificeren. Ik denk dat goede leiders te herkennen zijn doordat zij geloven in het doel en het resultaat. En dat er mensen om hen heen zijn voor wie datzelfde geldt. Die mensen moeten zich geïnspireerd en gewaardeerd weten. Persoonlijk geloof ik niet in het louter managen van 'het proces'; ik moet iets met de inhoud hebben en met de mensen die het doen. Leiders moeten ambitieus zijn, maar ook betrouwbaar, transparant en integer. En: doe een beetje gewoon."